Pengenalan
J.P.
Rodger memegang jawatan Residen British di Pahang pada bulan Oktober
1888. Seperti di Perak, pengenalan sistem Residen di Pahang ditentang
oleh pembesar-pembesar Melayu yang kehilangan kuasa dan keistimewaan
mereka. Penentangan sistem Residen oleh orang Melayu di Pahang
berkesudahan dengan satu pemberontakan yang meletus pada tahun 1891 di
bawah pimpinan Dato’ Bahaman dari Semantan, Tok Gajah dan anaknya Mat
kilau.
Sebab-sebab berlaku penentangan di Pahang
1. Perasaan tidak puas hati Sultan
Hubungan
Sultan Ahmad dengan British sememangnya tidak memuaskan sejak lama
lagi. Hal ini disebabkan Sultan Ahmad masih menyimpan perasaan benci
terhadap British kerana memberi bantuan ketika menentang saudaranya Wan
Mutahir dalam Perang Saudara di Pahang. Oleh sebab itu, Wan Ahmad enggan
menerima Residen British, tetapi dengan adanya tekanan dari British,
Wan Ahmad terpaksa mengalah dan menerima Residen pada bulan Oktober 1888
iaitu J.P. Rodger.
Sultan
Ahmad berasa kecewa apabila baginda sedar bahawa kekuasaannya semakin
berkurangan. Kedudukan baginda dalam Majlis Mesyuarat Negeri tidak
berfungsi kerana keputusan adalah diputuskan oleh Residen. Kekuasaannya
semakin tercabar apabila pihak British menunjukkan sikap lebih
mempercayai putera baginda iaitu Tengku Mahmud. Akibatnya, Sultan Ahmad
mengambil keputusan meninggalkan Pekan dalam bulan Disember 1889 dan
berangkat ke Pulau Tawar. Tengku Mahmud telah dilantik sebagai wakil
Raja.
Walaupun
penglibatan Sultan Ahmad dalam penentangan tidak dapat ditentukan
dengan jelas, namun sikap anti-Inggeris baginda sudah menjadi pendorong
kepada golongan yang menentang British. Oleh sebab itu, tidaklah
menghairankan jika terdapat berita yang mengatakan Wan Ahamd mempunyai
hubungan sulit dengan golongan penentang.
2. Perasaan tidak puas hati pembesar-pembesar
Langkah-langkah
yang diambil oleh J.P. Rodger untuk memperkenalkan peraturan-peraturan
baru telah membangkitkan perasaan tidak puas hati di kalangan pembesar
Pahang. Para pembesar telah kehilangan hak mereka untuk mengutip cukai,
menyimpan hamba abdi, pentadbir keadilan dan sebagainya. Daerah-daerah
diwujudkan dan diletak di bawah pengawal British yang dipanggil pemungut
cukai dan majistret, misalnya Daerah Pekan oleh F. Belfield, Kuantan
oleh A.H. Wall. Residen pula mengambilalih peranan pembesar sebagai
penasihat Sultan. Mereka juga tidak mempunyai kuasa dalam Majlis
Mesyuarat Negeri. Walaupun para pembesar dibayar elaun sebagai ganti
rugi tetapi jumlahnya adalah kecil, misalnya, Orang Besar Berempat
menerima $100 sebulan, Orang Kaya Semantan $70 sebulan dan orang Kaya
Berlapan $20 sebulan. Keadaan ini menimbulkan perasaan tidak puas hati
di kalangan pembesar. Pada tahun 1891, mereka bangkit menentang
pentadbiran British.
3. Perasaan tidak puas hati Dato’ Bahaman
Dato’
Bahaman menentang pihak British kerana beliau tidak dibenarkan memungut
cukai dan tidak diberi elaun yang setanding dengan elaun Orang Besar
Berempat, iaitu sebanyak $100 sebulan. Beliau ditawarkan elaun sebanyak
$70 sebulan sahaja. Dato’ Bahaman juga berasa marah apabila British
membina sebuah balai polis di Lubuk Trua di daerah Semantan, aiitu
daerah di bawah jagaanya tanpa kebenaran daripada beliau. Beliau telah
menulis sepucuk surat bantahan kepada majistret di Temerloh, iaitu E.A.
Wise tetapi beliau gagal mendapat keadilan daripada majistret Temerloh.
Sebaliknya, Dato’ Bahaman diberi amaran kerana tindakannya itu.
4. Perasaan tidak puas hati Tok Gajah
Tok
Gajah ialah seorang pembesar dari Pulau Tawar. Atas jasanya kepada
Sultan Ahmad dalam Perang Saudara (1857-1863), beliau dianugerahi
gelaran Orang Besar Raja. Tok Gajah pula berperasaan anti-Inggeris
apabila rayuannya untuk pertambahan elaun ditolak oleh pihak British
pada Januari 1890. permintaan Tok Gajah untuk menangguhkan pembayaran
cukai tanah ke atas orang Melayu juga ditolak oleh Majlis Mesyuarat
Kerajaan pada bulan Disember 1890. Beliau disokong oleh anaknya dalam
penentangannya terhadap British.
5. Perasaan tidak puas hati rakyat Pahang
Pengenalan
beberapa perubahan oleh British seperti sistem lesen dan permit telah
mengakibatkan ketidakpuasan hati rakyat Pahang. Sebagai contoh, mereka
terpaksa memperolehi lesen atau permit bagi mendapatkan hasil hutan
seperti kayu dan daun rembia. Rakyat juga tidak dibenarkan memakai keris
yang selama ini merupakan sebahagian daripada pakaian tradisional
mereka. Mulai 1 Januari 1891, British mengenakan cukai ke atas tanah
yang diperolehi (kecuali tanah warisan). Kadar cukai adalah tertakluk
kepada kategori tanah. Rakyat juga membantah terhadap sistem kerah yang
dilaksanakan oleh British bagi projek-projek awam.
6. Perasaan banci orang asing
Mengikut
Jang Aisjah, perasaan benci orang asing (Xenophobia) juga
bertanggungjawab bagi peletusan pemberontakan Pahang. Rakyat Pahang
tidak puas hati dengan kehadiran orang asing, terutamanya pasukan polis
yang terdiri daripada orang Sikh. Di Pahang, terdapat juga ramai orang
Eropah dan Cina yang terlibat dalam perusahaan perlombongan. Sikap
kesombongan serta kejahilan mereka terhadap adat resam tempatan telah
menyinggung perasaan orang Melayu. Perasaan anti-orang asing jelas
kelihatan apabila Dato’ Bahaman dan Mat Kilau Seringkali menyerang
pedagang-pedagang Cina di Pahang.
Proses pemberontakan
Peristiwa
yang membawa kepada meletusnya pemberontakan ialah tindakan tidak wajar
British di Lubuk Trua. Ketika melakukan penyiasatan di tempat itu,
Pemangku Pemungut Hasil dari Semantan telah menangkap 3 orang pengikut
Dato’ Bahaman kerana dituduh mengambil hasil-hasil hutan tanpa
kebenaran. Ketiga-tiga orang yang tertuduh telah dibicarakan di Lubuk
Trua. Tindakan ini merupakan satu penyelewengan kerana kebiasaannya
perbicaraan dijalankan di Ibu Pejabat Daerah di Temerloh. Hal ini juga
menunjukkan pihak British merasa mereka lebih berkuasa.
Dato’
Bahaman bertindak untuk membebaskan orang-orang tawanan itu dengan
menyerang hendap ke atas pasukan kerajaan dan kemudian menyerang balai
polis Lubuk Trua. Pada 21 Disember 1891, Temerloh pula diserang dan
ditawan. Pihak British telah bertindak balas beberapa hari selepas
peristiwa itu berlaku. Satu pasukan yang dipimpin oleh Hugh Clifford
telah mara ke Semantan tetapi terpaksa berundur ke Temerloh kerana
banjir.
Pihak
British mendesak Sultan Ahmad supaya memberi kerjasama kepada
pemerintah dalam menhadapi ancaman Dato’ Bahaman. Oleh sebab adanya
desakan dan secara kebetulan hubungannya dengan Dato’ Bahaman tidak
begitu baik, Sultan Ahmad telah bersetuju. Sultan Ahmad dan puteranya
keduanya iaitu Tengku Ali telah menyerang Semantan pada 14 Januari 1892
tetapi Dato’ Bahaman telah mengundurkan diri terlebih dahulu. Sultan
Ahmad telah mengumumkan pengampunan dan meminta golongan penentang
pulang ke rumah masing-masing.
Tengku
Ali telah diarahkan mengawal tempat itu tetapi tidak berupaya untuk
menyekat kemaraan Dato’ Bahaman kerana orang-orang Melayu menyokongnya.
Dato’ Bahaman telah menawan semula Lubuk Trua pada awal bulan Mac 1892.
Peristiwa itu menyebabkan Clifford dan wakil Raja menyerang Semantan dan
sekali lagi Dato’ Bahaman telah berundur. Bolo dan Cempaka dimusnahkan.
Clifford telah cuba meneruskan tindakan ke atas golongan penentang
tetapi Sultan Ahmad mencegahnya memandangkan bermulanya bulan puasa
iaitu pada akhir bulan Mac 1892.
Keberanian
Dato’ Bahaman telah memberi semangat kepada pembesar-pembesar Melayu
yang lain untuk turut menentang British. Atas usaha Tok Gajah, pertemuan
telah diadakan dan dalam pertemuan itu, semua pembesar telah bersumpah
menyatakan taat setia kepada Sultan Ahmad. Selanjutnya, atas cadangan
Tok Gajah, keputusan telah diambil untuk menentang British secara
besar-besaran. Mengikut cadangan Tok Gajah, serangan akan dilaksanakan
secara serentak. Dato’ Bahaman akan mengambil Semantan, Sultan Ahmad
dikehendaki mempertahankan Chenor, Panglima Muda dari Jempul menawan
Pekan, Mat Kilau dan Tok Raja akan menawan Kuala Lipis dan Raub
sementara Tok Gajah sendiri akan ke Tembeling.
Rancangan
tersebut dimulakan dengan serangan oleh Panglima Muda pada 5 April
1892. Dua orang bangsa British daripada Syarikat Penyelidikan Pahang
telah dibunuh dan kemudian pasukan Panglima Muda mara ke Pekan.
Orang-orang Melayu telah memberi sokongan kepadanya dan ini menyulitkan
pihak British. Gerakan penentang British ternyata telah terjejas kerana
di medan perjuangan yang lain, keadaan telah berubah. Wan Ahmad yang
berada di Pulau Tawar telah mengubah fikiran dan memujuk Tok Raja yang
datang mengadapnya supaya tidak menyertai penentangan itu. Tok Gajah
juga telah menyertai Sultan Ahmad dan yang menyedihkan, kedua-duanya
bertindak ke atas Dato’ Bahaman kemudiannya.
Dato’
Bahaman telah berjaya menawan Semantan. Sekali lagi pihak British
meminta Wan Ahmad menyertai pemerintah untuk menentang Dato’ Bahaman.
Pasukan Sultan Ahmad dan Tok Gajah telah berjaya mengusir Dato’ Bahaman.
Pasukan Sultan Ahmad dan Tok Gajah telah berjaya mengusir Dato’ Bahaman
pada 8 Mei 1892. Sementara itu, pasukan Clifford dan Leftenan Kolonel
Walker, terus bertindak menyerang Budu pada 21 Mei 1892 tetapi Mat Kilau
berjaya melepaskan diri lalu bersatu dengan Dato’ Bahaman yang berada
di Cheka.
Dalam
bulan Jun 1892, British menyerang Jempul dan menawannya. Keadaan ini
menyebabkan Sultan Ahmad menasihatkan Tok Gajah supaya melarikan diri
kerana bimbang British akan mengambil tindakan ke atasnya. Oleh itu,
dalam bulan Ogos 1892, Tok Gajah melarikan diri untuk menyertai Mat
Kilau dan Dato’ Bahaman yang berada di Tembeling. Oleh sebab
tekanan-tekanan seterusnya, mereka terpaksa berundur ke Sempadan
Kelantan dalam bulan September 1892. Malangnya, Panglima telah terbunuh
dalam bulan Oktober 1892.
Melalui
Tok Raja yang bertugas sebagai orang perantaraan, usaha telah diambil
untuk menghentikan penentangan. Perundingan telah dimulakan dalam bulan
Disember 1893 tetapi Mat Kilau dan Mat Lela, putera Dato’ Bahaman,
enggan mengambil bahagian. Perundingan yang berjalan sehingga bulan
April 1894 tidak memberi sebarang hasil.
Selepas
perundingan mengalami kegagalan, perjuangan orang-orang Melayu semakin
bersemangat. Hal ini disebabkan peranan yang dimainkan oleh Engku Syed
dari Paloh. Ketika ini Dato’ Bahaman telah berjaya mengumpulkan
pengikut-pengikutnya dari Besut dan Ulu Lebir. Pada 12 Jun 1894,
penentangan meletus kembali apabila golongan penentang menyerang Kuala
Tembeling. Seorang anggota polis iaitu Ram Singh yang mendapat luka
parah akibat ditikam telah dapat melepaskan diri menaiki sampan ke Pulau
Tawar. Golongan penentang telah cuba mendapatkan bantuan dari Tok Raja
dari Pulau Tawar tetapi gagal. Hal ini menyebabkan penentang telah cuba
membina kubu pertahanan di Jeram Ampai. Satu angkatan tentera British
yang besar telah menyerang Jeram Ampai dan menawannya pada 29 Jun 1894.
Akhirnya golongan penentang telah berundur ke Kelantan dan Terengganu.
Pihak
British telah meminta Kerajaan Siam supaya campur tangan. Akhirnya,
dalam bulan November 1895, Dato’ Bahaman dan Mat Kilau serta 4 orang
pengikutnya telah menyerah diri kepada pihak Siam dan kemudian dihantar
ke Siam. Sementara Tok Gajah dan Mat Kilau terus menetap di Terengganu
dan dikatakan meninggal dunia di sana.
Boleh tak admin bagi tahu, sumber dari mana dapat, dan siapa (ahli sejarawan ) yang menceritakan tentang ni
BalasPadamTak boleh
PadamTak boleh
PadamTak boleh
PadamKnp tk bleh min.. kongsi ilmu kan bagus :)
PadamIs the internet legal at this gambling establishment?
BalasPadamIn addition 고양 출장안마 to 하남 출장마사지 the legal U.S. gambling market, legal online gambling in Nevada has emerged in 나주 출장안마 recent years. Legal sports betting has become Is sports betting legal in Nevada?How do I find the internet 김제 출장샵 legal in Nevada? 포천 출장샵